Bế tắc đàm phán Nga-Ukraine: Tại sao Donbass là 'chìa khóa' hòa bình?

Tiến trình đàm phán hòa bình Nga Ukraine hiện đang rơi vào trạng thái bế tắc nghiêm trọng khi Moscow yêu cầu Kiev phải rút quân hoàn toàn khỏi vùng Donbass như một điều kiện tiên quyết.

Theo những phân tích mới nhất từ phía Nga, các nỗ lực ngoại giao dù có sự tham gia của các bên trung gian cũng khó có thể đạt được đột phá nếu những mâu thuẫn cốt lõi về lãnh thổ không được giải quyết triệt để.

Điều kiện “cứng” của Moscow: Rút quân khỏi Donbass

Ông Yury Ushakov, trợ lý của Tổng thống Vladimir Putin, đã đưa ra một tuyên bố đanh thép về lộ trình hòa bình. Theo ông, việc quân đội Ukraine rút khỏi vùng Donbass không chỉ là một yêu cầu mà là điều kiện bắt buộc để tiến trình đàm phán có thể chuyển động.

Ông Ushakov nhấn mạnh rằng nếu Ukraine không thực hiện bước đi này, mọi cuộc gặp gỡ ngoại giao tiếp theo sẽ chỉ là hình thức. “Cho tới khi Ukraine thực hiện bước đi đó, vài vòng và thậm chí là hàng chục vòng đàm phán nữa có thể diễn ra nhưng chúng ta vẫn sẽ ở nguyên vị trí cũ”, vị quan chức Nga khẳng định. Điều này cho thấy Moscow đang áp dụng chiến thuật “tiên quyết”, buộc Kiev phải nhượng bộ trên thực địa trước khi ngồi vào bàn thương lượng.

Vai trò trung gian của Mỹ và những chuyển động mới

Kể từ đầu năm 2025, các cuộc đàm phán giữa Nga và Ukraine đã diễn ra nhiều lần với sự điều phối của Hoa Kỳ. Tuy nhiên, sau cuộc gặp tại Geneva, Thụy Sĩ vào tháng 2, tốc độ tiến triển của các cuộc đối thoại đã chậm lại đáng kể.

Hiện nay, Moscow vẫn duy trì kênh liên lạc chặt chẽ với Washington. Đáng chú ý, các đặc phái viên của Tổng thống Donald Trump là Steve Witkoff và Jared Kushner dự kiến sẽ sớm thăm Nga. Sự xuất hiện của các nhân vật thân cận với ông Trump cho thấy Mỹ đang nỗ lực tìm kiếm một giải pháp thực dụng hơn để chấm dứt xung đột, nhưng liệu Washington có thể thuyết phục Kiev chấp nhận điều kiện của Nga hay không vẫn là một dấu hỏi lớn.

Thực trạng chiến trường và mâu thuẫn về mục tiêu lãnh thổ

Để hiểu tại sao Donbass lại trở thành điểm nghẽn, cần nhìn vào thực tế kiểm soát lãnh thổ hiện nay. Vùng Donbass (bao gồm Luhansk và Donetsk) cùng với Kherson và Zaporizhzhia đã được Nga sáp nhập vào năm 2022.

• Tại Donetsk: Tổng thống Putin tuyên bố vào tháng 3 rằng Ukraine chỉ còn kiểm soát khoảng 15% - 17% diện tích khu vực này.
• Tại Luhansk: Quân đội Nga thông báo đã giành toàn quyền kiểm soát vào tháng 4.

Trong khi Nga xem việc kiểm soát các vùng này là thành quả không thể đảo ngược, phía Ukraine lại khẳng định mục tiêu cuối cùng của họ là giành lại toàn bộ các vùng lãnh thổ đã bị sáp nhập. Chính sự đối lập tuyệt đối về mục tiêu chiến lược này đã tạo nên một “vòng lặp bế tắc” trong ngoại giao.

Góc nhìn chuyên gia: Khi ngoại giao phụ thuộc vào hỏa lực

Nhìn từ góc độ địa chính trị, yêu cầu của ông Ushakov cho thấy Nga đang muốn hiện thực hóa một “sự thật trên thực địa” (fait accompli). Khi một bên nắm giữ ưu thế quân sự lớn hơn, họ có xu hướng biến các yêu cầu thực địa thành điều kiện đàm phán.

Bài học từ các cuộc xung đột tương tự cho thấy, hòa bình thường chỉ đến khi cả hai bên cùng nhận ra rằng cái giá của việc tiếp tục chiến đấu lớn hơn cái giá của việc nhượng bộ. Hiện tại, Ukraine vẫn đang kiên trì với mục tiêu toàn vẹn lãnh thổ, trong khi Nga kiên định với các vùng sáp nhập. Đây là một cuộc đối đầu về ý chí mà ở đó, vai trò điều phối của Mỹ sẽ là yếu tố then chốt.

Theo bạn, liệu Ukraine có chấp nhận rút quân khỏi Donbass để đổi lấy một thỏa thuận hòa bình bền vững, hay sẽ tiếp tục theo đuổi mục tiêu giành lại lãnh thổ? Hãy chia sẻ góc nhìn của bạn ở phần bình luận.